سيفليس‌ عبارت‌ است‌ از يك‌ بيماري‌ آميزشي‌ مسري‌ كه‌ باعث‌ تخريب‌ گسترده‌ بافتي‌ مي‌گردد. سيفليس‌ با عنوان‌ «مقلد بزرگ‌» شناخته‌ شده‌ است‌ زيرا علايم‌ آن‌ شبيه‌ بسياري‌ از بيماري‌هاي‌ ديگر است‌. دستگاه‌ تناسلي‌، پوست‌ و دستگاه‌ عصبي‌ مركزي‌ را درگير مي‌كند. سيفليس‌ دو نوع‌ دارد: نوزادان‌ (2-0 هفته‌) به‌ دنيا آمده‌ از مادران‌ مبتلا به‌ سيفليس‌ (نوع‌ مادرزادي‌) و نوعي‌ كه‌ افراد، از تمام‌ سنين‌ و هر دو جنس‌ را مبتلا مي‌كند كه‌ از طريق‌ تماس‌ جنسي‌ آن‌ را كسب‌ مي‌كنند (نوع‌ مسري‌).

علايم‌ شايع‌

مرحله‌ اول‌ (مسري‌؛ 6-3 روز پس‌ از تماس‌ ظاهر مي‌شود): يك‌ زخم‌ قرمز و بدون‌ درد (شانكر) بر روي‌ دستگاه‌ تناسلي‌، دهان‌ يا مقعد. اين‌ زخم‌ معمولاً در مردان‌ آلت‌ تناسلي‌ و در زنان‌ مهبل‌ يا گردن‌ رحم‌ را درگير مي‌كند. مرحله‌ دوم‌ (مسري‌؛ 6 هفته‌ يا بيش‌ از 6 هفته‌ پس‌ از ظهور شانكر آغاز مي‌گردد): بزرگي‌ غدد لنفاوي‌ در گردن‌، زير بغل‌ يا كشاله‌ ران‌ سردرد بثور بر روي‌ پوست‌ و غشاهاي‌ مخاطي‌ آلت‌ تناسلي‌، مهبل‌ يا دهان‌. بثور برآمدگي‌هاي‌ كوچك‌، قرمز و پوسته‌دهنده‌ دارد. تب‌ (گاهي‌ اوقات‌) مرحله‌ سوم‌ (غيرمسري‌؛ ممكن‌ است‌ سالها پس‌ از مراحل‌ اول‌ و دوم‌ ظاهر شود): زوال‌ ذهني‌ ناتواني‌ جنسي‌ عدم‌ تعادل‌ عدم‌ احساس‌ يا تيركشيدن‌ درد در اندام‌هاي‌ تحتاني‌ بيماري‌ قلبي‌

علل‌

ميكروب‌ عامل‌ عفونت‌ در هر دو نوع‌، تروپونما پاليدوم‌ است‌. نوع‌ مادرزادي‌ از طريق‌ جريان‌ خون‌ به‌ جنين‌ منتقل‌ مي‌گردد. نوع‌ مسري‌ با تماس‌ جنسي‌ نزديك‌ با فرد مبتلا به‌ سيفليس‌ در مراحل‌ اول‌ و دوم‌ منتقل‌ مي‌شود.

عوامل تشديد كننده بيماري

شركاي‌ جنسي‌ متعدد فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري جنسي‌ بين‌ مردان‌ همجنس‌ باز

پيشگيري‌

در اوايل‌ بارداري‌، آزمون‌ سرمي‌ خون‌ از لحاظ‌ سيفليس‌ را انجام‌ دهيد. از بي‌بندوباري‌ جنسي‌ اجتناب‌ كنيد. از تماس‌ جنسي‌ با هر فرد مشكوك‌ به‌ ابتلا، خودداري‌ كنيد.

عواقب‌ مورد انتظار

با درمان‌ معمولاً در عرض‌ 3 ماه‌ قابل‌ علاج‌ است‌. در 10% بيماران‌، علي‌ رغم‌ درمان‌، سيفليس‌ در عرض‌ يك‌ سال‌ عود مي‌كند. در اين‌ صورت‌ درمان‌ مجدد الزامي‌ است‌.

عوارض‌ احتمالي‌

بدون‌ درمان‌، تخريب‌ گسترده‌ نسج‌ و مرگ‌ رخ‌ مي‌دهد.

درمان‌

اصول‌ كلي‌

آزمون‌هاي‌ تشخيصي‌ مي‌توانند شامل‌ بررسي‌هاي‌ آزمايشگاهي‌ مثل‌ آزمون‌ سرمي‌ خون‌ جهت‌ سيفليس‌، بررسي‌ ميكروسكوپي‌ ترشح‌ حاصل‌ از شانكرو بررسي‌ مايع‌ نخاعي‌ باشند. بعد از درمان‌، آزمونها تكرار مي‌گردند. تمام‌ افراد درگير بايد درمان‌ دريافت‌ نمايند. پس‌ از درمان‌ هر ماه‌ به‌ مدت‌ 6 ماه‌ بررسي‌هاي‌ آزمايشگاهي‌ را براي‌ كنترل‌ عود، تكرار كنيد.

داروها

در صورت‌ نداشتن‌ آلرژي‌، پني‌سيلين‌ تزريقي‌ و اگر نتوان‌ از پني‌سيلين‌ استفاده‌ كرد، ساير آنتي‌بيوتيك‌ها مي‌توانند اثر بخشي‌ يكساني‌ داشته‌ باشند. در صورت‌ لزوم‌ داروهاي‌ موضعي‌ جهت‌ علايم‌ پوستي‌

فعاليت

تا وقتي‌ معالجه‌ شويد از مقاربت‌ جنسي‌ بپرهيزيد. سپس‌ در طي‌ مقاربت‌ جنسي‌ از كاندوم‌هاي‌ لاستيكي‌ استفاده‌ كنيد.

رژيم‌ غذايي‌

رژيم‌ غذايي‌ خاصي‌ ندارد.

درچه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟

اگر شما يا يكي‌ از اعضاي‌ خانواده‌تان‌ علايم‌ سيفليس‌ را داشته‌ باشيد. اگر در حين‌ يا پس‌ از درمان‌، موارد زير رخ‌ دهند: ـ تب‌ ـ بثور پوستي‌، گلودرد يا تورم‌ مفاصل‌ مثل‌ مچ‌پا يا زانو اگر دچار علايم‌ جديد و غير قابل‌ توجيه‌ شده‌ايد. داروهاي‌ مورد استفاده‌ در درمان‌ ممكن‌ است‌ عوارض‌ جانبي‌ ايجاد كنند. اگر يك‌ بار دچار سيفليس‌ شده‌ايد و در سال‌ گذشته‌ چكاب‌ (معاينه‌ كامل‌) پزشكي‌ نكرده‌ايد. اگر با فرد مبتلا به‌ سيفليس‌ تماس‌ جنسي‌ داشته‌ايد. منبع:http://www.irteb.com/bimariha/conditions-step.asp-t=468.htm

مقدمه
يكي از بيماريهاي كشنده در كشورهاي در حال توسعه، بيماري سرخك است كه ميزان كشندگي آن در حدود ۱ تا ۵ درصد و در بعضي مناطق در حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد تخمين زده شده است. بهبود پوشش جاري واكسيناسيون، باعث كاهش موارد ابتلا به سرخك و در نتيجه كاهش موارد مرگ ناشي از سرخك گرديده است.
طي دهه ۱۹۸۰ ميلادي به‌دنبال بسيج جهاني واكسيناسيون كودكان، پوشش ايمنسازي افزايش چشمگيري پيدا كرد و در سال ۱۹۸۹ ميلادي، كاهش ميزان ابتلا به سرخك تا ۹۰ درصد و كاهش ميزان مرگ ‌و مير ناشي از آن تا ۹۵ درصد ( اين آمار در مقايسه با ميزان ابتلا و مرگ‌ و مير، قبل از انجام برنامه‌هاي واكسيناسيون، داده شده است) در برنامة كار مجمع جهاني بهداشت قرار گرفت.
در گردهمايي جهاني سال ۱۹۹۰، رسيدن به پوشش۹۰ درصدي تا سال ۲۰۰۰ به‌عنوان هدف براي واكسن سرخك و ساير واكسنهاي برنامه گسترش ايمنسازي مطرح گرديد و متعاقباً حذف سرخك در سه منطقه از شش منطقه سازمان جهاني بهداشت (منطقه امريكا تا سال ۲۰۰۰، منطقه اروپا و منطقه مديترانه شرقي تا سال ۲۰۱۰) به عنوان هدف در نظر گرفته شد. مناطق آفريقايي و آسياي جنوب شرقي و غرب اقيانوس آرام، اهداف قبلي مجمع جهاني بهداشت مبني بر كاستن ميزان ابتلا و مرگ را حفظ نمودند. در سال ۲۰۰۰، سازمان جهاني بهداشت و يونيسف توصيه كرده‌اند كه كشورها بايد علاوه‌بر پوشش گستردة دوز اول واكسن سرخك، فرصت دومي را نيز براي تمامي كودكان به منظور ايمنسازي عليه سرخك، فراهم نمايند. موارد گزارش شده سرخك، طي دهه ۱۹۸۰ و اوايل دهه۱۹۹۰، كاهش يافت و در اواسط دهه ۱۹۹۰، ثابت باقي ماند. درسال ۲۰۰۰ ميزان موارد سرخك در سطح جهان در مقايسه با ميانگين ساليانه ۵ سال قبل، افزايش ۱۳ درصدي پيدا كرد كه پس از انجام بسيج‌هاي واكسيناسيون، تعداد موارد گزارش شدة سرخك به شدت كاهش يافت (كاهش در ميزان ابتلا به ميزان تقريبي بيش از ۹۹ درصد) درسال ۲۰۰۰ سرخك، مسئول نصف موارد مرگ ناشي از بيماريهاي قابل پيشگيري با واكسن بود. البته ميزان مرگ و مير جهاني سرخك تا سال ۲۰۰۰ در مقايسه با دوران قبل از مصرف واكسن، ۸۷ درصد كاهش يافته است.
در سال ۲۰۰۱، سازمان جهاني بهداشت و يونيسف با توجه به بار جهاني بيماري سرخك، برنامه استراتژيك مشتركي را براي سالهاي ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵ منتشر كردند. اهداف برنامه، كاهش ميزان ابتلا به سرخك تا ۵۰ درصد در مقايسه با سال ۱۹۹۹ و حذف سرخك مي‌باشد. استراتژي‌هاي طراحي شده (راهبردها) در اين برنامه عبارتند از :• پوشش بالاي نوبت اول واكسيناسيون ؛ 
• تأمين فرصت دوم ايمنسازي عليه سرخك براي تمام كودكان از طريق فعاليتهاي  ايمنسازي تكميلي و يا اجراي نوبت دوم واكسيناسيون ؛
• مراقبت موارد ابتلا وتأييد آزمايشگاهي موارد مشكوك به سرخك ؛
• درمان مؤثر موارد سرخك ؛
• ادغام فعاليتهاي كنترل سرخك با ساير فعاليت‌هاي ايمنسازي و فعاليت‌هاي برنامه مراقبت‌هاي اوليه بهداشتي.
 درسال ۱۹۹۷، كشورهاي عضو منطقه مديترانه شرقي سازمان جهاني بهداشت، مصوبة حذف سرخك در منطقه تا سال ۲۰۱۰ را تصويب كردند. اين مصوبه، شامل چهار استراتژي است:
۱- انجام واكسيناسيون سرخك و تداوم آن به‌منظور پوشش بيش از ۹۵ درصد كودكان ؛ 
۲- واكسيناسيون همزمان همه كودكان، بدون در نظر گرفتن سابقه واكسيناسيون قبلي يا ابتلا به بيماري (بسيج واكسيناسيون عمومي) ؛ 
۳- انجام بسيج ملي واكسيناسيون دوره‌اي (هر ۳ تا ۵ سال) براي تمام كودكاني كه بعد از آخرين بسيج واكسيناسيون به دنيا آمده‌اند يا پوشش جاري بيش از ۹۵ درصد براي دومين نوبت واكسن سرخك ؛
۴- تقويت نظام مراقبت سرخك و‌تأييد آزمايشگاهي موارد مشكوك.

اصطلاحات برنامه :

كنترل سرخك :  كنترل سرخك به معناي كاهش ميزان ابتلا و ميزان مرگ و مير بر اثر بيماري سرخك و منطبق بر اهداف از پيش تعيين شده است.

حذف سرخك :

موقعيتي (مرحله‌اي) است كه در آن انتقال محلي سرخك در يك ناحيه جغرافيايي بزرگ، متوقف شده است و بيماري، به‌دنبال ورود يك فرد مبتلا به منطقه، انتقال نمي‌يابد.

ريشه‌كني سرخك :

 به معناي قطع انتقال جهاني سرخك در نتيجه تلاشهاي به‌عمل آمده است.

طغيان :

هرگاه تعداد موارد مشاهده شده نسبت به موارد مورد انتظار (در يك ناحيه جغرافيايي و دورة زماني مشابه) افزايش يابد اصطلاحاً طغيان گفته مي‌شود.
تعريف طغيان بستگي به مرحلة مراقبت سرخك دارد. براي مثال كشور ما كه در مرحلة حذف قرار دارد حتي يك مورد ابتلاء به سرخك با ويروس بومي به‌عنوان طغيان تلقي مي‌گردد.
بيماري سرخك :‌
سرخك، بيماري حاد بثوري، بسيار مسري و با قدرت انتشار زياد است و علائم مقدماتي آن تب،  پرخوني ملتحمه چشم (احتقان ملتحمه) آبريزش از بيني، سرفه و ايجاد نقاط سفيد در زمينة قرمز بر روي سطح مخاطي دهـان (Koplic Spots) هستند. معمولاً در روز سوم تا هفتم بعد از شروع بيماري، بثورات ابتدا در صورت (ناحيه خط مو ) ظاهر مي‌شوند، سپس به تمام بدن گسترش مي‌يابند و ۴ تا ۷ روز نيز باقي مي‌مانند. دورة نهفتگي بيماري ۷ تا ۱۴ روز (معمولاً‌ ۱۰ روز تا زمان بروز علائم اوليه و ۱۴ روز تا ظهور بثورات) است. انسان تنها مخزن ويروس محسوب مي‌شود. عوارض عمدة بيماري عبارتند از: عفونت گوش مياني (Otitis Media)، عفونت ريه(Pneumonia)، اسهال، سوء تغذيه، زخم قرنيه و كوري، التهاب غشاهاي مخاطي دهان (استوماتيت)، لارنگوتراكئوبرونشيت و تورم مغز (Encephalitis)، عارضـه نـادر مغـزي پـان آنـسـفـاليـت اسـكـلـروزانـت تـحـت حـاد (Subacute Sclerosing Panencephalitis = SSPE). افرادي كه قبلاً‌ واكسينه شده‌اند، ممكن است تظاهرات باليني با مشخصات ذكر شده را به‌طور كامل نداشته باشند.
عامل بيماري، :

موربيلي ويروس (Morbilli Virus) است. و نوع ژن (ژنوتيپ) ويروس سرخك در ايران از نوع D۴ مي‌باشد كه در مرحله حذف، دانستن نوع ويروس به‌منظور مشخص كردن چرخش ويروس در طبيعت و تشخيص بومي يا غير بومي بودن آن، داراي اهميت است.
بيماري از ديدگاه نحوة گزارش‌دهي در تقسيمات سازمان جهاني بهداشت در گروه A قرار دارد. (يعني گزارش‌دهي موارد بيماري الزامي است و بايد با سريعترين راه‌هاي ممكن نظير تلفن، صورت پذيرد).
دوره قابليت سرايت بيماري :
اين مسئله از ديدگاه برنامه مراقبت، فوق‌العاده با ارزش است. به‌طور معمول از ۳ تا ۵ روز قبل از بروز بثورات سرخكي و تا ۴ روز پس از آن، بيماري، مسري تلقي مي‌شود.

جداسازي :

در بيمارستان از مرحلة آبريزش بيني و قبل از ظهور تب تا ۴ روز بعد از بروز بثورات (راش‌هاي) پوستي، خطر انتشار ويروس به ساير بيماران بستري و در معرض خطر، وجود دارد. (درمورد مبتلايان به اختلالات ايمني، اين احتمال تا پايان دورة بيماري وجود دارد).

نحوه مراقبت از موارد تماس بيماري :

•  افراد در معرض تماس با فرد مبتلا به سرخك (بدون سابقه واكسيناسيون) در صورت نداشتن ممنوعيت دريافت واكسن، بايستي واكسينه گردند و در صورتيكه امكان تجويز واكسن به هر علتي براي آنان ميسر نباشد، بايد۱۴ روز تحت مراقبت قرار بگيرند و بروز تب در آنها به‌عنوان احتمال شروع بيماري تلقي گردد. طول مدت استراحت و جداسازي اين افراد برمبناي تشخيص پزشك معالج خواهد بود.   
• افراد خانوادة فرد مشكوك كه واكسينه نشده‌اند و سن آنها بين ۹ ماه تا ۲۵ سال است، بايد در فاصلة زماني كمتر از ۷۲ ساعت بعد از شروع علائم در بيمار، واكسينه شوند. در مورد كودكان كمتر از ۹ ماه و زنان باردار، تجويز ايمونوگلوبولين استاندارد (به مقدار ۲/۰ ميلي‌ليتر به‌ازاء هر كيلوگرم وزن و حداكثر ۱۵ ميلي‌ليتر) توصيه شده است. كليه افراد دريافت‌كننده ايمونوگلوبولين اختصاصي سرخك بايد ۵ ماه بعد واكسينه شوند. (تجويز واكسن قبل از اين مدت، بي‌اثر خواهد بود).
• در مدارس بلافاصله بعد از تشخيص باليني بيماري، تمامي محصلين مدرسه بايد از نظر سابقة واكسيناسيون و دريافت ۲ نوبت واكسن سرخك بررسي شوند و در صورت تكميل نبودن واكسيناسيون (بر اساس كارت واكسن يا حافظه والدين)، بلافاصله واكسينه گردند. بررسي موارد در مدت ۴۸ ساعت بعد از شناسايي مورد اوليه، ضروري خواهد بود.

توجه :

۱- اگر در يك كانون تجمعي (مدرسه، اداره، پادگان و …) يك مورد قطعي مبتلا به سرخك گزارش گردد و علائمي از گردش ويروس در مدت سه هفته پس از شروع ابتلا نفر اول وجود داشته باشد، بايد تمامي افراد ۹ ماه تا ۲۵ سال آن كانون بدون توجه به سابقة واكسيناسيون، واكسينه شوند.
۲- اگر در يك كانون تجمعي، طي حدود ۱۴ روز، دو مورد مشكوك به سرخك يا بيشتر مشاهده گرديد، بايد تمامي افراد ۹ ماه تا ۲۵ سال آن كانون را بدون توجه به وضعيت واكسيناسيون قبلي، واكسينه نمود.
۳-  در بررسي موارد، بايد در همان بلوك مسكوني يا همسايگان (‍ تا شعاع ۱۰۰۰ متر) نسبت به پاسخگويي سئوالات زير و بيمار‌يابي اقدام نمود:
• آيا در يك ماه اخير، مورد ديگري با علائم مشابه ديده شده است؟
• وضعيت واكسيناسيون افراد زير۲۵ سال در اين منطقه چگونه است؟ (در اين افراد بايد بررسي وضعيت واكسيناسيون انجام شود)
• بيمار به چه مكانهايي (مدرسه، اداره، پادگان و…) تردد نموده است؟ (اين مكانها بايد بررسي و بيماريابي شوند)
۴ - به‌منظور پيشگيري در موارد تماس، از واكسن حاوي جزء سرخك (M يا ‌ MRيا MMR        ) استفاده گردد.

پيشگيري :‌

جهت پيشگيري واكسن زنده سرخك يا  MMR يا MR، (طبق دستورالعمل واكسيناسيون كشوري)، به ميزان ۵/۰ سي‌سي، زير جلدي توصيه مي‌گردد.
واكسن سرخك ( توليد ايران ) :
 واكسن سرخك، ويروس ضعيف شده سرخك (به‌وسيلة پاساژهاي متوالي و مكرر) از سويه ادمونستون سوشAIK-HDC  است كه به سلول رويان انسان، عادت نموده و براي حفظ آن از آلودگي، كانامايسين و نئومايسين و همچنين مقدار كمي مادة تثبيت كننده به آن افزوده شده است.

موارد منع واكسيناسيون :‌
۱- داشتن بيماريهاي حاد تب‌دار با تب متوسط تا شديد (بالاتر از ۵/۳۸ درجه سانتيگراد)‌؛
۲- قبل از گذشت حدود يك ماه از تزريق يك واكسن ويروسي زنده ديگر (درعين حال اگر ۲ واكسن، همزمان و در نقاط مختلف بدن تزريق شوند، مانعي ندارد و بديهي است رعايت فاصله بين واكسن خوراكي پوليو و واكسن تزريقي سرخك، لزومي ندارد) ؛
۳- نقص ايمني و بدخيمي‌ها ؛
۴- بارداري ؛
۵- حساسيت شديد نسبت به آنتي بيوتيك‌هاي به‌كار رفته در واكسن (مثل نئومايسين و كانامايسين).‌

عوارض واكسن :

عوارض واكسن به واكنش‌هاي موضعي و واكنش‌هاي عمومي، تقسيم‌بندي مي‌شود، بيشتر اين واكنش‌ها خفيف هستند و خودبه‌خود بهبود پيدا مي‌كنند.
عوارض خفيف و شايع واكسن سرخك /MMR/MR :‌
۱- عوارض موضعي (Local Reaction) شامل: درد، تورم و يا قرمزي محل تزريق كه در حدود ۱۰%  موارد مورد انتظار است.
۲- واكنشهاي عمومي(Systemic Reaction) :
• در ۵ تا ۱۵ درصد واكسينه شده‌ها به‌وسيلة واكسن سرخك، تب، راش و يا التهاب  ملتحمه مشاهده مي‌شود.
• واكنش نسبت به جزء اوريون واكسن MMR، شامل تورم غدد پاروتيد و واكنش نسبت به جزء سرخجه واكسن MMR، شامل درد مفاصل و تورم غدد لنفاوي است. ورم مفاصل نيز در ۱% از كودكان و ۱۵% از بزرگسالان واكسينه شده، مشاهده مي‌شود.

درد مفاصل (آرترالژي): معمولاً در مفاصل محيطي كوچك به‌وجود مي‌آيد و اگر بيشتر از ۱۰ روز باقي بماند، پايدار، و اگر كمتر از ۱۰ روز باقي بماند، گذرا ناميده مي‌شود.

اختلال عملكرد مغزي (آنسفالوپاتي): يك كسالت عمده با شروع حاد است كه با دو علامت از علائم ذيل مشخص مي‌شود:
۱-    تشنج
۲-   تغييرشديد سطح هوشياري كه يك روز يا بيشتر به‌طول انجامد
۳-  تغيير آشكار رفتاري كه به‌مدت يك روز يا بيشتر ادامه يابد. (اين تغيير بايد ۶ تا ۱۲ روز   بعد از واكسيناسيون سرخك يا MMR اتفاق افتاده باشد.)
توجه: تورم مغزي (آنسفاليت) ناشي از واكسن، بين روز پنجم تا پانزدهم پس از تزريق واكسن به‌وجود مي‌آيد.
كاهش پلاكت (ترومبوسيتوپني): كاهش تعداد پلاكت سرم به ميزان كمتر از ۵۰.۰۰۰ در ميلي‌ليتر است و مي‌تواند به كبودي يا خونريزي منجر گردد.

واكنش افزايش حساسيت (آنافيلاكسي): واكنش آلرژيك شديد و فوري (چند دقيقه تا نيم ساعت) كه از طريق بروز اختلال در سيستم گردش خون باعث تغيير سطح هوشياري، كاهش فشار خون، ضعيف بودن يا از بين رفتن نبض وانتهاهاي سرد شده و ممكن است با انقباض مجاري هوايي (برونكواسپاسم)  و يا ادم حنجره همراه باشد.

واكنش شبه افزايش حساسيت (واكنش آنافيلاكتوئيد): واكنش حساسيت (آلرژيك) تشديد يافته‌اي است كه در مدت ۲ ساعت پس از واكسيناسيون اتفاق مي‌افتد و با يك يا چند علامت از علائم زير مشخص مي‌شود:
۱- خس‌خس سينه (ويزينگ) و يا تنگي‌نفس به‌دليل انقباض منتشر مجاري هوايي سيستم تنفسي (برونكواسپاسم)
۲- ادم حنجره (لارنگو اسپاسم)
۳- يك يا  چند علامت پوستي شامل كهير، ادم صورت، ادم سراسري (ژنراليزه).

تشنج : حركات غيرطبيعي اندام‌هاي بدن است كه از چند دقيقه تا بيش از ۱۵ دقيقه و بدون همراهي با علائم عصبي موضعي (نورولوژيك فوكال) به‌طول مي‌انجامد و مي‌تواند همراه با تب و يا بدون تب باشد.

سنكوپ : به هم خوردن موقتي سطح هوشياري به‌دليل كاهش اكسيژن رساني به مغز  (هيپوكسي مغزي)

سندرم شوك توكسيك : اگر واكسن پس از مخلوط شدن با حلال (پس از بازسازي)*، بيش از ۶ ساعت نگهداري شود و مورد استفاده قرار گيرد، به‌دليل رشد ميكروب استافيلوكك در آن، مي‌تواند پس از تزريق، موجب سندرم شوك توكسيك گردد. از مشخصات اين سندرم، شروع ناگهاني تب، استفراغ و اسهال در مدت چند ساعت پس از ايمنسازي است و در صورت عدم درمان، ظرف مدت  ۲۴ تا ۴۸ ساعت، مي‌تواند منجر به مرگ گردد. 

* (واكسنهايي كه نياز به بازسازي دارند مانند: BCG، MMR، مننژيت)
فصل ۲ :

مراقبت بيماري :

هدف از انجام مراقبت در مناطقي كه براي حذف سرخك تلاش مي‌نمايند، عبارت است از :‌
۱-  كشف و بررسي سريع كلية موارد مظنون به سرخك 
۲-  اثبات موارد به‌وسيلة تشخيص آزمايشگاهي
۳-  مشخص كردن منبع احتمالي بيماري (محلي يا وارده)
۴-  پيش‌بيني و جلوگيري از طغيانهاي بيماري
۵-  مشخص نمودن جمعيتهاي پرخطر*

تعريف مورد بيماري :
۱- تعريف باليني مورد بيماري: هر شخصي كه طبق نظر پزشك از لحاظ باليني به عفـونت سرخك مشكوك باشد يا هر شخص داراي نشانه‌هاي تب و بثورات (راش) ماكولوپاپولر (غير وزيكولار) و سرفه همراه با آبريزش بيني (كوريزا) يا التهاب ملتحمه (كونژونكتيويت)
۲- تعريف آزمايشگاهي: وجود آنتي‌بادي IgM اختصاصي سرخك در خون بيمار.
* منظور از جمعيتهاي پرخطر، مهاجرين، حاشيه‌نشين‌هاي فقير، جمعيتهاي جابجا شده، جمعيتهاي با دسترسي مشكل، جمعيتهاي با فرهنگها و اعتقادات خاص، جمعيتهاي با پوشش پايين واكسيناسيون و … هستند.
طرح طبقه‌بندي باليني :
۱- تأييد شده باليني : مورد مشكوك كه با تعريف مورد باليني، مطابقت دارد.
۲- رد شده باليني : مورد مشكوك كه با تعريف مورد باليني، مطابقت ندارد.  

طرح  طبقه‌بندي آزمايشگاهي :

۱- تأييد شده آزمايشگاهي : موردي كه با تعريف مورد باليني مطابقت دارد و به‌وسيلة آزمايشگاه، مورد تأييد قرار گرفته است.
۲- تأييد شده اپيدميولوژيك : موردي كه با تعريف مورد باليني مطابقت دارد و از نظر اپيدميولوژيك با مورد تأييد شدة آزمايشگاهي ارتباط داشته باشد.
۳- تأييد شده باليني : موردي كه با تعريف مورد باليني مطابقت داشته باشد ولي به‌دليل كافي نبودن نمونه خون، امكان تأييد آزمايشگاهي آن وجود ندارد.
۴- مورد رد شده : مورد مشكوكي كه با تعريف باليني يا آزمايشگاهي مطابقت نداشته باشد.

در كشور ما كه براي حذف سرخك تلاش مي‌نمايد از طبقه‌بندي آزمايشگاهي بيماري استفاده مي‌شود.
سيستم گزارش‌دهي :‌

در مرحلة حذف، مراقبت برمبناي مورد بيماري بايد مورد توجه قرار گيرد و هر مورد بايد در عرض كمتر از ۴۸ ساعت، گزارش و‌ بررسي شود و از هر مورد مشكوك بايد نمونه‌هاي آزمايشگاهي جمع‌آوري شود.
در تمام سطوح حتي در صورتيكه موردي وجود نداشته باشد، گزارش‌دهي بايد انجام گردد. (گزارش‌دهي صفر).
 
سيستم گزارش‌دهي شامل موارد ذيل است :

۱-   گزارش فوري تلفني (از محيط تا بالاترين سطح) و ثبت آن
۲-   گزارش ماهيانه : گزارش‌دهي از تمامي سطوح بهداشتي و درماني (بخش دولتي و بخش خصوصي) انجام مي‌گيرد. يعني گزارش‌دهي بايد از خانة بهداشت به مركز بهداشتي درماني مربوطه؛ از مركز بهداشتي درماني ( شهري – روستايي) به مركز بهداشت شهرستان؛ از مركز بهداشت شهرستان به مركز بهداشت استان (معاونت بهداشتي دانشگاه)؛ و از مركز بهداشت استان به مركز مديريت بيماريها صورت پذيرد. مراكز بخش خصوصي ( بيمارستان،درمانگاه، مركز بهداشتي درماني، مطب، كلينيك و …) نيز بايد براساس برنامة عملياتي تدوين شده (بنا به امكانات هر دانشگاه و شهرستان)، اطلاعات خود را به مركز بهداشتي- درماني محدودة فعاليتشان يا به مركز بهداشت شهرستان ارسال نمايند. گزارش ماهيانه از طريق تكميل فرمهاي بررسي اپيدميولوژيك و ليست خطي، انجام مي‌پذيرد :
الف)  فرم بررسي اپيدميولوژيك موارد : اين فرم براي هر مورد بيمار، تكميل مي‌شود و هر ماه به مركز مديريت بيماريها، ارسال مي‌گردد.
ب)  فرم ليست خطي موارد : اين فرم تمامي اطلاعات مورد نياز در گزارش تلفني موارد مشكوك به سرخك را داراست و هرماه به مركز مديريت بيماريها ارسال مي‌گردد.
۳-  گزارش صفر ماهيانه : اگر در سطح دانشگاه، موردي وجود نداشت، گزارش صفر ماهيانه، ارسال مي‌گردد. (با استفاده از فرم گزارش ماهانه موارد بيماريهاي قابل پيشگيري با واكسن).

توجه :
‌*  فرم بررسي اپيدميولوژيك به‌وسيلة پزشك تيم بررسي شهرستان، در ۲ برگه تكميل مي‌گردد. يك برگه در مركز بهداشت شهرستان نگهداري مي‌شود و برگة دوم، به مركز بهداشت استان ارسال مي‌گردد. در سطح استان نيز به همين روش اقدام مي‌شود و يك برگه به مركز مديريت بيماريها، ارسال مي‌گردد.
* فرم ليست خطي و فرم گزارش ماهانه موارد بيماريهاي قابل پيشگيري با واكسن به‌وسيلة كارشناس مبارزه با بيماريهاي مسئول برنامه سرخك در ۲ برگه تكميل مي‌گردد و يك برگه در مركز بهداشت شهرستان نگهداري مي‌شود و برگة دوم، به مركز بهداشت استان ارسال مي‌گردد و در سطح استان نيز به همين روش اقدام مي‌شود و يك برگه به مركز مديريت بيماريها، ارسال مي‌گردد.
* تيم بررسي، شامل: پزشك، كارشناس يا كاردان مبارزه با بيماريها، تكنسين آزمايشگاه (نمونه‌گير) است. (تركيب اعضاي تيم بررسي براساس امكانات پرسنلي هر دانشگاه، قابل تغيير هستند، اما گذراندن آموزش‌هاي لازم براي اعضاي تيم، ضروري است).
 

چگونگي تجزيه و تحليل اطلاعات و تهيه گزارش، شامل موارد ذيل است :

۱- تعداد موارد و ميزان بروز برحسب ماه و سال و منطقه جغرافيايي (شهرستان، دانشگاه، كشور)؛
۲- ميزان بروز برحسب سن و جنس (شهرستان، دانشگاه، كشور) ؛
۳-  پوشش واكسن سرخك برحسب سال و منطقه جغرافيايي (شهرستان، دانشگاه، كشور)
۴- ميزان دوزهاي مصرف شده واكسن MMR نسبت به ميزان دوزهاي مصرف شده واكسن سه گانه نوبت اول(DPT۱) يا واكسن ب.ث.ژ‌ (BCG) (شهرستان، دانشگاه، كشور)، (ميزان افت پوشش واكسن)
۵- كامل بودن و به موقع بودن گزارشات* (فرم ليست خطي، فرم بررسي اپيدميولوژيك، فرم گزارش صفر ماهيانه، گزارش فوري تلفني)
۶- نسبت طغيانهاي شناخته شده (اعلام شده) به طغيانهاي تأييد شده توسط آزمايشگاه
۷- نسبت موارد بيماري برحسب گروه سني و وضعيت ايمنسازي (گروه‌هاي سني شامل: زير ۱۲ ماه و ۴- ۱ سال و ۹- ۵ سال و ۱۴- ۱۰ سال و ۱۹- ۱۵ سال و ۲۴- ۲۰ سال و ۲۵ سال به بالا).

ارزشيابي و پايش مراقبت بيماري در مرحلة حذف، علاوه‌بر موارد فوق براساس شاخص‌هاي عملياتي زير صورت مي‌پذيرد :

توجه: هدف در تمامي اين شاخص‌ها، دسترسي به ميزانهاي بالاتر از۸۰% مي‌باشد.
۸-  درصد گزارشات ماهيانة رسيده
۹-  درصد موارد گزارش شده در مدت زمان كمتر از ۴۸ ساعت بعد از شروع راش جلدي

* درصد كامل بودن گزارشات : تعداد گزارشات رسيده، تقسيم بر تعداد گزارشات مورد انتظار ضربدر۱۰۰ (براساس اطلاعات جمع‌آوري شده توسط فرم گزارش ماهانه موارد بيماريهاي قابل پيشگيري با واكسن) ؛
* درصد به موقع بودن (به هنگام بودن) گزارشات : تعداد گزارشات به موقع رسيده، تقسيم بر تعداد گزارشات مورد انتظار ضربدر ۱۰۰ (در مورد گزارش فوري تلفني به معناي آن است كه حداكثر ظرف مدت ۲۴ ساعت، بايد گزارش تلفني داده شود.
۱۰-  درصد موارد بررسي شده در مدت زمان كمتر از ۴۸ ساعت بعد از گزارش مورد
۱۱-  درصد مواردي كه داراي نمونه آزمايشگاهي مناسب بوده‌اند و نتايج آزمايشگاهي آن، در مدت ۷ روز، مشخص شده باشد
۱۲-  درصد موارد تأييد شده كه منبع احتمالي عفونت آنها، مشخص شده است.
توجه :

۱- كلية موارد مشكوك به سرخك  بايد با تعريف باليني ارائه شده، مطابقت داشته باشند
۲- نمونة مناسب براي آزمايشگاه در مبحث چگونگي جمع‌آوري نمونه‌ها، توضيح داده شده است ( مقدار، كيفيت، انتقال )
۳- طبقه‌بندي مناطق تحت پوشش كشور ( دانشگاه – شهرستان ) به‌وسيلة ميزان پوشش واكسيناسيون آنها ( كمتر از ۸۰% ، بين ۹۵-۸۰% و بيشتر از ۹۵% ) صورت پذيرد
۴- نقشه‌هاي پوشش واكسيناسيون مناطق، تعداد موارد و ميزان بروز در سطوح دانشگاهي، شهرستاني و كشوري، تهيه گردند
۱-۴- نقشه نقطه‌اي تعداد موارد گزارش شده بايد در كلية سطوح تهيه گردد. (توصيه مي‌شود براي كليد راهنماي نقشه از تقسيم‌بندي برمبناي: صفر مورد، ۱۰-۱ مورد، ۱۰۰-۱۱مورد، ۱۰۰ مورد به بالا و عدم اطلاعات استفاده گردد.)
۵- روند ماهيانه و ساليانه پوشش و تعداد موارد بايد بررسي گردند
۶- توزيع سني و وضعيت ايمنسازي موارد بايد بررسي شوند
۷- پيش‌بيني طغيانها بايد براساس پايش تجمع موارد مشكوك و تغييرات در روند اپيدميولوژي سرخك صورت پذيرد
۸- درتهيه آمار و اطلاعات ذكر شده، مقايسه ۳ سالة اخير، ضروري است
۹- هر دانشگاه، موظف است كميته‌اي تحت عنوان كميتة طبقه‌بندي دانشگاهي سرخك (متشكل از: معاون بهداشتي، مدير گروه مبارزه با بيماريها، كارشناس مسئول بيماري سرخك، يك يا دو نفر متخصص عفوني يا متخصص اطفال) تشكيل دهد و نسبت به طبقه‌بندي نهايي موارد مشكوك، اقدام نمايد.
۱۰- تشخيص نهايي هر مورد مشكوك به سرخك بايد به‌وسيلة كميته (كشوري و دانشگاهي) سرخك و با توجه به وضعيت باليني، وضعيت اپيدميولوژيك و نتيجه آزمايشگاهي تأييد شود و ضمن درج در فرم بررسي و ليست خطي، صورت جلسه گردد

تذكر: آمار ماهيانه، بايد تا بيستم ماه بعد به مركز مديريت بيماريها، ارسال گردد.

فعاليتهاي عمده‌اي كه بايد در مرحلة حذف مورد توجه خاص قرار گيرند :
• تهيه پس‌خوراند تجزيه و تحليل اطلاعات در سطوح بالاتر و ارسال به سطوح محيطي
• اطمينان از كامل و به موقع بودن ( به هنگام بودن ) گزارشات واصله (بخش دولتي و بخش خصوصي)
• پايش دائم و فعالانه شاخصهاي مراقبت
• بيماريابي فعال: بيمار‌يابي فعال بخصوص در مناطق زير بايد انجام گردد : 
- مناطق فاقد گزارش‌دهي منظم
- مناطق داراي گزارشات صفر موارد
- مناطق پرخطر
• سازماندهي اقدامات كنترلي در زمان تأييد موارد بيماري
• انجام بسيج‌هاي تكميلي واكسيناسيون براساس اطلاعات مراقبتي
بررسي طغيانهاي سرخك :
هدف از بررسي طغيانهاي سرخك در مرحله حذف، رسيدن به  موارد زير است:

• ارزشيابي برنامه‌هاي جاري واكسيناسيون
• تقويت مراقبت جاري
• مشخص‌كردن اپيدميولوژي بيماري و روشهاي انتقال آن
• توصيف جمعيتهاي پرخطر
• كاهش مرگ و مير بيماري. 

در اين راستا، جمع‌آوري اطلاعات به شرح زير صورت مي‌پذيرد:

• محل و موقعيت موارد
• وضعيت سني موارد
• وضعيت ايمنسازي موارد
• تعداد مرگ حاصله ( طي ۳۰ روز اول از شروع راش جلدي ) 
• ليست خطي موارد 
• اطلاعات باليني موارد
• نمونه‌هاي آزمايشگاهي موارد 
• تأييد كردن تشخيص
• مشخص نمودن علل طغيان.

فعاليتهايي كه در اين مرحله بايد انجام گردند همانند مراقبت‌هاي جاري و شامل موارد ذيل است:

۱- تقويت و استحكام برنامه جاري واكسيناسيون 
۲- پيشگيري از انتقال بيمارستاني و محيطي
۳- ارتقاء مناسب مديريت موارد بيماري
۴- ايمنسازي گروه‌هاي پرخطر.

توجه :

درهنگام بروز طغيان بيماري، كليه افراد ۹ ماهه تا ۲۵ سال، كه با فرد يا افراد بيمار در تماس بوده‌اند بدون توجه به سابقه واكسيناسيون قبلي، بايستي با واكسن حاوي سرخك واكسينه گردند.

نمونه برداري  موارد در مرحله حذف بيماري سرخك :
 
به‌منظور تأييد يا رد موارد مشكوك به سرخك، بايد از تمامي موارد، نمونه‌برداري خون، و بررسي سرمي (از نظر IgM  سرخك) انجام شود.
در مواقع طغيان نيز بايد از تمامي موارد، نمونه‌برداري خون (نمونه سرولوژي) انجام گيرد و صرفاً از ۱۰ مورد اول طغيان، نمونه‌هاي ادرار و ترشحات گلو (نمونه‌هاي ويرولوژي)، تهيه شود.
* تعدادي از دانشگاههاي علوم پزشكي كشور، براي تعيين ژنوتيپ ويروس سرخك، تعيين گرديده‌اند كه علاوه‌بر تهية نمونه‌هاي سرمي (سرولوژي) به تهيه نمونه‌هاي ادرار و گلو (ويرولوژي) از تمامي موارد نيز اقدام خواهند نمود.

نمونه خون:
عليرغم آنكه تست اليزا IgM در ۴ تا ۲۸ روز پس از بروز بثورات، بيشترين حساسيت را دارد و حتي در روز اول پس از بروز بثورات نيز تا ۷۰% اين تست، مثبت است. توصيه مي‌گردد كه نمونة خون، روز دهم پس از شروع بثورات تهيه گردد. در صورتيكه در روزهاي بعد، احتمال دسترسي به بيمار وجود نداشته باشد، مي توان در همان برخورد اول، نمونه را  تهيه نمود.

روش كار:
۱- ۵ ميلي‌ليتر از خون، در لولة برچسب‌دار استريل، جمع‌آوري شود.
۲- نمونه خون جمع‌آوري شده به‌مدت ۱۰ دقيقه در سانتريفوژ ۱۰۰۰ دور در دقيقه قرار گيرد و سرم آن جدا شود.
۳- نمونه خون مي‌تواند در دماي ۴ تا ۸ درجة سانتيگراد حداكثر به‌مدت ۲۴ ساعت تا قبل از جداسازي سرم، نگهداري شود.
۴- نمونه خون كامل، نبايد منجمد شود.
۵- در صورتيكه سانتريفوژ وجود نداشته باشد، نمونه خون بايد تا زمانيكه سرم از لخته خون جدا شود در يخچال نگهداري گردد.
۶- سرم بايد به‌دقت از نمونه جدا شود و به ويال استريل برچسب‌دار منتقل گردد.
۷- برچسب ويال بايد حاوي مشخصات بيمار، تاريخ جمع‌آوري و نوع نمونه باشد.
۸- سرم بايد تا رسيدن زمان انجام آزمايش در دماي ۴ تا ۸ درجه سانتيگراد نگهداري شود.

منبع: http://www.pezeshk.us

وبا (cholera) بیماری اسهالی مناطق گرمسیری (یا در فصول گرم مناطق دیگر) است كه توسط باكتریی بنام ویبریوكلرا ایجاد می‌شود که منحصراً انسان را مبتلا می کند و علایم آن ناشی از سمی است که توسط میکروب در روده انسان ترشح می گردد.
انتقال بیماری از طریق دست های آلوده، تماس با مواد دفعی و استفراغ بیماران و ملافه ها و لوازم آلوده، همچنین آب آلوده به مدفوع، سبزی و میوه های خام آلوده یا شسته شده با آب آلوده و یا غذای آلوده شده توسط دست یا مگس امکان پذیر است.
این باکتری بر روی مخاط دستگاه گوارش انسان تأثیر گذاشته و دفع مایع را از راه مدفوع افزایش می دهد. وبای التور یک بیماری حاد اسهالی است که بیماران وبائی بطور مشخص دچار اسهال آبكی همراه با دهیدراتاسیون می‌شوند. این بیماری به شدت مسری می باشد. ویژگی مشخص وبا آغاز ناگهانی اسهال جهنده بدون فشار و آبکی است که به دنبال آن استفراغ ، کم آب شدن سریع ، گرفتگی ماهیچه ها و کم شدن ادرار فرا می رسد. میزان کشندگی بیماری در صورت عدم جایگزینی سریع مایعات و الکترولیت بدن ۳۰ الی۴۰ درصد می باشد. وبا را می‌توان با مایع درمانی خوراكی یا تزریقی و جایگزینی الكترولیت‌ها بصورت موفق درمان كرد. معمولاً وبا از طریق آب یا غذای آلوده به مدفوع و یا حتی بزاق فرد آلوده منتقل می‌شود. آموزش مردم درباره غذا و آب سالم و شتشوی دستها پس از استفاده از توالت یا آبریز از بروز موارد جدید جلوگیری می‌كند.

علائم و نشانه ها
وبا طیف وسیعی دارد. تقریباً ۷۵ درصد از افرادی که دچار عفونت با ویبریوکلرا می شوند هیچ نشانه ای از بیماری ندارند، ۲۰ درصد دیگر دچار اسهال می شوند که از اسهال ایجاد شده توسط دیگر ارگانیسمها قابل افتراق نیست. در ۲ تا ۵ درصد از افراد مبتلا، عفونت اسهال آبکی ، استفراغ و از دست رفتن آب بدن رخ می دهد. در برخی موارد حتی تا ۲۵ لیتر آب را در روز دفع می شود ، اگر این آب از دست رفته جبران نشود برای فرد خطرناك و مرگ آور خواهد بود. وبای علامت دار با اسهال آبکی حجیم بدون تب و زورپیچ شکم آغاز می گردد. مدفوع بیماران وبایی ظاهر مایع شفاف آغشته به موکوس سفید رنگ می گیرد که مدفوع آب برنجی نام دارد. معمولاً بدون بو بوده یا بوی ماهی را دارد. استفراغ و کرامپ های دردناک در پاها شایع می باشد. در موارد شدید بیماری زورپیچ در معده و درد در دستها و پاها ممکن است وجود داشته باشد. پوست بدن در افراد مبتلا، چروكیده و ادرار آنان کم و بسیار غلیظ می شود.

 

دوره نهفتگی
دوره پنهانی وبا از چند ساعت تا ۵ روز بوده و بطور معمول ۱ الی۲ روز است و علائم بیماری ۲ تا ۳ روز طول می کشد و در بعضی از بیماران تا ۵ روز ادامه می یابد. شدت علائم بیماری به سرعت و مدت از دست رفتن مایعات بدن بستگی دارد.


راه های انتقال وبا :
بیشترین راه اپیدمی وبا در كشور، افراد ناقل و مبتلا به این بیماری هستند. انتقال وبا از انسان به انسان از راههای زیر صورت می گیرد :
آب آلوده به مدفوع ( منابع آب بدون نظارت ) شامل : استخرهای بدون کلر کافی و ...، آشامیدنی‌ها و خوراکی‌ های آلوده .
شایان ذکر است خوردنی و آشامیدنی آلوده با همه گیری وبا رابطه مستقیم دارد و شیردادن کودکان با بطریی که با ماده ضد عفونی به خوبی تمیز نشده باشد یک عامل خطر چشمگیر برای شیرخواران است.
توضیح ۱: انتقال توسط تماس مستقیم فرد به فرد مانند تماس با بیمار نادر است.
توضیح ۲: طبق دستور وزارت بهداشت و درمان، در حال حاضر کلیه مسئولین استخرهای سرپوشیده و سر باز ملزم به اضافه نمودن کلر تا اندازه  3.5 ppm می باشند.

ابتلای به وبا دارای سه مرحله است :

الف : مرحله تخلیه ای: بیمار ناگهان دچار اسهال شدید، بدون درد و آبکی می شود که به دنبال آن ممکن است استفراغ روی داده و مدفوع نمای آب برنجی دارد.
ب : مرحله کلاپس: به دلیل کم آبی بدن، بیمار به مرحله کلاپس وارد می شود و بصورت پایین افتادن فشار خون ، نبض خیلی ضعیف ، شکم فرورفته، دست و پای خیلی سرد ، قطع ادرار و ... نمایان می شود. (مرحله کم آب شدن بدن)
ج : مرحله بهبودی: اگر مایعات بدن بیمار جبران شود فشار خون بیمار رو به افزایش می رود و علائم حیاتی نرمال شده و بیمار از مرگ حتمی نجات می باید.

تعاریف مورد وبا
مورد مشكوك :
در مناطقی که وبا آندمیک (بومی) نمی باشد فرد بالای پنج سال زمانی مشکوک به وباست که دچار دهیدراتاسیون شدید شود. در مناطقی که همه گیری وبا وجود دارد یا آندمیک می باشد فرد بالای ۵ سال زمانی مشکوک به وباست که اسهال آبکی با حجم زیاد و ناگهانی داشته باشد.

مورد تأیید شده :
هرفرد دچار اسهال كه توسط آزمایشگاه‌های معتبر ویبریو كلرا O۱ یا O۱۳۹ از مدفوعش جدا شده، مورد تأیید شده می باشد.

برخی از عوامل مؤثر در همه گیری وبا
- عوامل میزبان كه موجب مقاومت در برابر بیماری وبا می‌شود شامل ایمنی ناشی از عفونت پیشین با ویبریوكلرا و تغذیه شیرخوار با شیر مادر می‌باشند.
- گفته می شود از آنجا که ویبریوکلرا در محیط اسیدی نمی تواند زندگی کند بیمارانی که آنتی اسید مصرف می کنند یا تولید اسید معده آنها کاهش یافته است به وبا مستعدتر می باشند. همچنین افراد با گروه خونی O بدلایل نامعلوم علائم شدید بیماری وبا را نشان می‌دهند.

گروههای سرمی وبا
تنها گروه O۱ و گروه O۱۳۹ بعنوان عوامل همه گیری‌های وبا شناخته شده‌اند.

چگونه باید با بیمار مبتلا به اسهال برخورد کرد:

• دفع زیاد مایعات از بدن منجر به مرگ می شود بنابراین درصورت وجود استفراغ، مدت ۱۰ الی۲۰ دقیقه به فرد هیچگونه خوراکی داده نشود. و سپس بتدریج شروع به خوراندن مایعات شود.
• برای جبران کم آبی بدن بیمار مبتلا به اسهال به طریق زیر عمل شود:
  مایعات مورد نیاز برای کودکان (زیر 6 ماه): شیر مادر ، محلول O.R.S (او.آر.اس) ادامه تغذیه کودک با شیر مادر، حتی بیش از گذشته، در هنگام اسهال از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.
  مایعات مورد نیاز برای کودکان بالای 6 ماه و بزرگسالان: سوپ، دوغ، فرنی، چای خیلی کم رنگ و کم شیرین، محلول O.R.S
• ادامه تغذیه در جریان اسهال باعث بهبود سریعتر می شود و از مشکلات بعدی جلوگیری می کند.
• جهت تغذیه فرد مبتلا به اسهال همراه با بی اشتهایی، باید کوشش شود که فرد بیمار به دفعات و مقدار کافی تغذیه شود.
• کودکانی که دوران نقاهت پس از اسهال را می گذرانند لااقل به مدت یک هفته نیاز به غذای اضافی دارند.
   

نکات آموزشی و راه های پیشگیری از شیوع بیماری‌های عفونی دستگاه گوارش :
جهت پیشگیری از بیماری‌های قابل انتقال بوسیله آب و مواد غذایی از جمله بیماری‌های اسهال و حفظ سلامت خود و اطرافیان در منزل، تفریحگاه‌ها، پارك‌ها و در حین مسافرت به نكات زیر توجه فرمایید:

۱ - همیشه از آب لوله كشی تصفیه شده استفاده كنید و چنانچه از سلامت آب در دسترس اطمینان ندارید و از آب چاه، آب تانكرهای غیر کلر زده، آب چشمه ها، آب قنات ها و ... استفاده می‌کنید، ابتدا آنرا به مدت نیم ساعت جوشانده و پس از سرد كردن مصرف كنید و یا كلر زنی نمایید. (روش صحیح جوشاندن و کلرزنی در ادامه گفته خواهد شد)
۲ – از یخ های قالبی و کارخانه ای غیر بهداشتی استفاده ننمایید زیرا در آب مصرفی ، مراحل تولید و عرضه آن احتمال آلودگی به میکروب وبا و یا سایر میکروب ها وجود دارد.
۳ - هنگام سفر، آب و غذای سالم و مطمئن همراه داشته باشید و یا از نوشیدنیها و غذاهای با بسته بندی مطمئن و بهداشتی استفاده نمایید و در رودخانه ها یا آبهای مشکوک به هیچ عنوان شنا نکنید.
۴ - از آشامیدن آب‌های مشكوك در پارك‌ها، باغ‌ها و فضای سبز و از مصرف آب آشامیدنی که در منبع های آب و سقاخانه های کنار خیابان که دارای لیوان مشترک هستند و آبی که در اتوبوس های بین شهری که با استفاده ظروف عمومی و از یخ های قالبی برای سرد کردن آن، عرضه می شود، جداً خودداری نمایید.
۵ – برای نوشیدن آب از لیوان شخصی استفاده نمایید. در هنگام غذا خوردن از ظروف و قاشق و چنگال شخصی استفاده نمایید.
۶ - از مصرف مواد غذایی آماده، آب میوه و آب هویج، آب زرشک، معجون، فالوده، بستنی های غیرپاستوریزه و غیر کارخانه‌ای، بلال، فال گردو، ساندویچ، سالاد و دیگر مواد خوراكی و نوشیدنی‌هایی كه توسط فروشندگان دوره گرد عرضه می‌گردد جداً خودداری كنید.
۷ - همیشه از شیر و فرآورده‌های لبنی پاستوریزه استفاده كنید یا شیر را به مدت ۲۰ دقیقه قبل از مصرف بجوشانید.
۸ – حتی الامکان تا برطرف شدن خطر سرایت وبا، از مصرف سبزیجات، کاهو، کلم، خیار، گوجه فرنگی و ... خودداری نمایید و در صورت لزوم آن را طبق روشی که در ادامه گفته خواهد شد ضد عفونی نموده و سپس مصرف نمایید.
۹ - در موقع خرید و حمل مواد غذایی، اقلامی مثل نان را كه قابل شستشو و پختن مجدد نیستند را در كنار میوه و سبزیجات نشسته و گوشت خام قرار ندهید.
۱۰ - در مراسم عمومی همانند جشن ها، عروسی ها و ... حتی المقدور از مصرف سبزیجات، سالاد، میوه و بستنی خودداری نمایید مگر آن که کاملاً از شسته و ضد عفونی شدن و پاستوریزه بودن آنان اطمینان حاصل نمایید.
۱۱ - حتی الامكان از غذاهای طبخ شده در منزل استفاده كنید.
۱۲ - غذاها و مواد خوراكی باید تازه به تازه و به اندازه نیاز در یخچال و در ظروف سر بسته، دور از مگس و حشرات نگه‌داری شود.
۱۳ - از قرار دادن سبزی و میوه‌جات نشسته و ضد عفونی نشده در یخچال جداً خودداری كنید.
۱۴ - قبل از غذا خوردن و دست زدن به مواد غذایی، دست‌های خود را با آب و صابون خوب بشویید.
۱۵ - قبل از تهیه، توزیع و خوردن غذا و قبل از غذا یا شیر دادن به كودك حتماً دستها را با آب و صابون بشویید.
۱۶ - دستها را بعد از اجابت مزاج (رفتن به توالت)، شستن و تمیز كردن كودك و بعد از دست زدن به مواد غذایی خام نظیر سبزیجات، گوشت، ماهی و مرغ با آب و صابون بشویید.
۱۷ - زباله را در كیسه‌های مخصوص زباله جمع آوری و از انباشت آن خودداری کرده و در محل مخصوص جمع آوری زباله قرار دهید.
۱۸ - ضمن رعایت بهداشت فردی، از شنا کردن در استخرها، رودخانه ها، نهر ها و یا جوی های آلوده خودداری نمایید.
۱۹ – حتی المقدور از سفر کردن به کشورهای آلوده (همانند پاکستان، افغانستان، تاجیکستان، عراق، کشورهای شرق مدیترانه و شاخ آفریقا و ...) یا مناطق آلوده داخل کشور خودداری نمایید و در صورت ضرورت سفر توصیه های بهداشتی را کاملاً رعایت نمایید.
۲۰ - افرادی كه دچار ضعف عمومی بدن هستند، مانند مبتلایان به ایدز، هپاتیت، پیوند اعضایی‌ها، مصرف‌كنندگان داروهای شیمی‌درمانی و رادیوتراپی، دیالیزی‌ها، دیابتی‌ها و مبتلایان به بیماری‌های قلبی بیشتر در معرض خطر هستند و بیش از دیگران باید اصول بهداشت فردی را رعایت كنند.
۲۱ - خنك نمودن هوای محیط در حد كمتر از ۲۵ درجه و كم کردن رطوبت هوا به كمتر از ۵۰ درصد در کنترل شیوع وبا کمک می نماید.
۲۲ -  اسیدی نگه داشتن فضای معده (مصرف لیمو ترش تازه و دوغ پاستوریزه به همراه غذا) تا حد زیادی میكروب وبا را از بین می‌برد. به افرادی كه از داروهای آنتی‌اسید استفاده می كنند توصیه می شود با نظر پزشك معالج خود برای مدتی مصرف این داروها را كنار بگذارند.
۲۳ - تجویز آنتی بیوتیک مناسب باید توسط پزشک صورت بگیرد.
۲۴ - بیماری به مدت ۱ تا ۳ هفته (یعنی زمانی که میکروب در مدفوع یافت می شود) مسری است.
۲۵ - با مشاهده هر مورد از ابتلا به اسهال سریعاً به مراكز بهداشتی و درمانی مراجعه كنید. در صورتی كه فرد مبتلا به وبا به موقع به پزشك مراجعه كند درمان قطعی این بیماری امكان پذیر است.
۲۶ - مهمترین مشکل اساسی در بیماری وبا از دست دادن شدید مایعات و الکترولیتهای بدن می باشد، لذا پیش از رساندن بیمار به پزشک، خوراندن مایعات فراوان و محلول ORS به بیمار الزامی می‌باشد.
۲۷ - بدون تجویز پزشک از مصرف قرص های ضد اسهال به هر نحو خودداری کنید. بسیاری از افراد به دلیل خود درمانی و استفاده از برخی داروهای ضد اسهال در این بیماری دچار مشكلات حاد شده و باعث از دست رفتن زمان كه برایشان فوق‌العاده حیاتی است می‌شوند. زیرا مصرف این داروها موجب می شود میکروب فرصت بیشتری در روده برای تکثیر و دفع سم پیدا کند و بیماری تشدید شود.
۲۸ - گزارش سریع موارد بیماری وبا به مراکز ذیصلاح از مهمترین عوامل پیشگیری است چرا که نتیجه آن بیماریابی زودرس در جامعه و درمان سریع در مورد بیماری خواهد بود.

محلول ORS
اصلی ترین راه درمان وبا استفاده از مایعات و جبران آب دفع شده است چرا كه فرد مبتلا در مدت زمان كوتاهی آب بدن خود را از دست می‌دهد و جبران آب از دست رفته باید از طریق خوراكی ، استفاده ازORS و سرم های خاص صورت گیرد. از این رو روش تهیه و مصرف ORS در زیر توضیح داده شده است:

• پس از شستن دستها، تمام پودر محتوی یک بسته ORS را در یک ظرف تمیز بریزید و با اضافه کردن یک لیتر (۴ لیوان) آب آشامیدنی سالم، محلول را خوب به هم بزنید که پودر در داخل آن حل شود. این محلول باید همه روزه به صورت تازه فراهم و در مدت ۲۴ ساعت مصرف شود. ضمناً محلول حاصل نباید جوشانده شود.
• به محلول O.R.S نباید چیزی اضافه نمود.
• پس از هر بار دفع مدفوع و تا برطرف شدن علایم بیماری از آن استفاده نمائید.
• در مکانهایی که دسترسی به ORS مقدور نیست، مخلوط ساده ای از یک قاشق چایخوری سرپر (۵ گرم) نمک طعام و دو قاشق سوپخوری سر پر (۴۰ گرم) شکر را در یک لیتر آب آشامیدنی جوشانده شده حل نموده و تا بدست آوردن ORS مصرف نمایید.

گفتنی است کشف ORS پیشرفت عمده و علمی در مبارزه با وبا و دیگر بیماریهای اسهالی بوده است.

نحوه پاکسازی آبهای مشکوک و همچنین تهیه کلر مادر:
در موارد مشکوک به آلودگی آب برای ضد عفونی به دو طریق زیر عمل نمائید:

۱ - جوشانیدن آب به مدت حداقل ۳۰ دقیقه (از زمان جوش آمدن)
۲ - ضد عفونی با محلول کلر ذخیره ۱% (کلر مادر) برای آبهای شفاف ولی مشکوک به آلودگی.

طرز تهیه كلر مادر جهت ضد عفونی كردن آب:
۱۵ گرم (سه قاشق صاف مرباخوری) پرکلرین۷۰% (هیپوکلریت سدیم) را به یك لیتر آب اضافه كرده و برای ۲ دقیقه به هم بزنید. محلول پس از یک ساعت برای ضد عفونی کردن آب های مشکوک قابل استفاده است.
محلول کلر مادر را در بطری تیره رنگ، در جای خنک و دور از نور و دسترس اطفال نگهداری نمائید. این محلول به مدت یک ماه برای ضدعفونی آبهای مشکوک قابل استفاده است.
نحوه استفاده از کلر مادر:
برای ضد عفونی آب های مشکوک، با قطره چكان ۳ یا ۴ قطره از محلول کلر مادر را به هر لیتر آب اضافه نموده، بهم زده و بعد از یک ساعت آن را مصرف نمائید. آب ضد عفونی شده به این روش مدت ۲۴ ساعت قابلیت استفاده دارد.

روش کلی ضد عفونی کردن میوه جات و سبزیجات :

الف) پاکسازی: ابتدا سبزیجات را به خوبی پاک کرده و با آب شستشو دهید تا گل و لای آن برطرف گردد.
ب) انگل زدایی: سبزیجات را در یک ظرف ۵ لیتری آب (بسته به میزان سبزی) ریخته و به ازای هر لیتر آب ۳ تا ۵ قطره مایع ظرفشوئی معمولی به آن اضافه کرده و ظرف را از آب پر کنید و بهم بزنید تا تمام سبزی در داخل کفاب قرار گیرد. مدت ۵ دقیقه سبزی را در کفاب نگه دارید تا تخم انگلها از آن جدا شوند. سبزی انگل زدایی شده را از روی کفاب جمع آوری وتخلیه نمائید و ظروف و سبزی را مجدداً با آب سالم شستشو دهید تا باقی مانده مایع ظرفشوئی از آن جدا شود.
ج) ضد عفونی: برای ضد عفونی سبزیجات و از بین بردن میکروبها، یک گرم (نصف قاشق چایخوری) پودر پرکلرین ۷۰% را در ظرف ۵ لیتری پر از آب (هر ۵ لیتر آب ۱ گرم پرکلرین ۷۰%) ریخته کاملا حل کنید تا محلول ضد عفونی بدست آید، سپس سبزی انگل زدایی شده را برای مدت ۱۰ دقیقه در محلول ضد عفونی کننده فوق قرار دهید تا ضد عفونی گردد.
توضیح: اگر پرکلرین در دسترس نباشد می توانید از هر ماده ضد عفونی کننده مجاز دیگری که در داروخانه ها، سوپرمارکتها و ... عرضه می شود طبق دستورالعمل مصرف آن، استفاده نمائید.
د) آبکشی : سبزی ضد عفونی شده را مجدداً با آب سالم بشوئید تا باقی مانده کلر از آن جدا شود و سپس مصرف نمائید. سبزیجات ضد عفونی شده را از محلول بیرون آورده با آب سالم چندین بار شستشو دهید

شرایط محیطی مناسب برای همه گیری وبا
مناطق فاقد آب سالم و بهداشت محیط مناسب در خطر همه گیری وبا می‌باشند. این مناطق شامل نقاط شهری كه آب آن بمقدار كافی كلر زنی نمی‌شود و مناطق روستایی كه به لوله كشی و چاههای حفاظت شده دسترسی ندارند و مناطقی كه توالت و سیستم فاضلاب در آنها بطور معمول استفاده نمی‌شود، می‌باشند.

تدابیر بهداشت محیط :
- افزایش میزان كلر آب لوله كشی توسط شركت‌های آب و فاضلاب كشور تا از ورود و تكثیر عوامل بیماری زا جلوگیری شود.
- جلوگیری از فعالیت فروشندگان دوره‌گرد مواد غذایی توسط وزارت كشور، شهرداری و استانداری‌های سراسر كشور.
- با توجه به اینكه در برخی از نقاط حاشیه شهر نظیر محدوده جنوب تهران برای آبیاری سبزیجات احتمالاً از فاضلاب استفاده می‌شود، شهروندان حتی‌المقدور سبزیجات مصرف ننمایند و در صورت لزوم مصرف، هیچ نوع سبزی خامی را بدون عملیات پاک سازی و سالم‌سازی ( انگل زدایی، ضدعفونی) مصرف نكنند.
- پس از هر اجابت مزاج دست‌ها را كاملا با آب و صابون شست و شو داده و از سلامت آب آشامیدنی مصرفی اطمینان كامل داشته باشند.
- تامین آب سالم و تصفیه شده، دفع بهداشتی فاضلاب ، بهداشت خوراکیها و آموزش بهداشت به عنوان مؤثرترین روش پیشگیری .
- همچنین برای درمان وبا نباید وقت را از دست داد ، بیمارانی که کم آبی متوسط دارند باید با مایع خوراکی درمان شوند و به نزدیکترین مرکز درمانی یا بیمارستان منتقل شوند و در راه رسیدن به بیمارستان مایعات خوراکی به آنها داده شود. در موارد کم آبی شدید مستلزم دادن مایع از راه وریدی است که میزان مایعات و الکترولیتها توسط پزشک محاسبه و به بیمار تزریق می شود .
- اصل کار این است که دادن مایعات خوراکی باید برابر با میزان از دست دادن مایعات از راه دفعی باشد. به عنوان درمان کمکی توسط پزشک معالج آنتی بیوتیک داده می‌شود تا دوره بیماری را کوتاه و مدت دفع ویبریوری وبا از راه مدفوع کم شود.
- در نهایت نظارت و كنترل كیفی‌آب شرب شهری و روستایی، كنترل مراكز تهیه و توزیع مواد غذایی، نظارت بر دفع بهداشتی زباله‌ها، نخاله‌ها و فاضلاب شهری، نظارت بر اماكن عمومی همچون استخرها، نظارت بر كارخانجات یخسازی و كنترل پایانه های مسافربری را می توان از اقدامات بهداشتی عنوان كرد.

 منبع http://www.district22.org/general_traning/cholera/index.asp

اهداف کلی:

هدف کلی از ارائه این دوره آشنایی دانشجویان و افزایش آگاهی ایشان نسبت به مفاهیم زیر است:

الف- بهداشت محیط

1-      اصول و مبانی محیط زیست

2-       اکولوژی (تعریف، اهداف و دامنه فعالیت)

3-       منابع آب، گردش آب در طبیعت و طریق آلوده شدن

4-       بیماریهای ناشی از آب آلوده

5-       بهسازی چشمه، قنات، چاه، آب انبار

6-       صافی های شنی کند

7-       آلودگی هوا و اثرات آن بر محیط زیست

8-       آلودگی خانه به مواد شیمیائی (ناشی از مصرف کودهای شیمیائی و سموم دفع آفات و غیره)

9-       جمع آوری و دفع مواد زائد جامد – روشهای مختلف دفع با تکیه بر تهیه کود گیاهی از زباله

10- اصول دفع فاضلاب در اجتماعات کوچک (سپتیک تانک و لاگون و غیره)

11- پرتوهای یون ساز و حفاظت در مقابل آن

12- اقدامات بهداشتی در مواقع اضطراری (سیل، زلزله، جنگ و ...)

 ب- گندزداها و پاک کننده ها

1- مفهوم و مقصود گندزدائی

2- انواع گندزداها (فیزیکی: گرما، سرما و نور)

3- دلایل استریلیزاسیون – مکانیسم فعل و انفعالات

4- استریلیزاسیون هوا و سایر گازها – استریلیزاسیون حرارتی مایعات

5- گندزداهای شیمیائی – تعریف ضریب فنولی

6- الکل ها، آلدوئیدها، آمفولیت ها و نحوه کاربرد آن

7- هالوژنها، فنولیک ها و نحوه کاربردشان

8- ترکیبات چهارتائی آمونیوم و نحوه کاربرد آن

9- گندزداهای رادیواکتیو – مواد گندزدای هم کاره

10- پاک کننده و کاربردشان در محیط

11- پاک کننده های آتیونی و نحوه کاربرد آن

12- پاک کننده های کاتیونی و غیره یونیزه، انواع آنها و نحوه کاربرد و اثرات ناشی از آنها در محیط

 اهداف اختصاصی

مقدمه، تعاریف بهداشت محیط

دانشجو باید بتواند:

1-      تعریف بهداشت محیط را بیان کند.

2-      مهمترین عوامل محیطی تهدید کننده سلامتی انسان را بیان نماید.

 اکولوژی (تعریف و اهداف و چرخه های مواد)

دانشجو باید بتواند:

1-      واژه اکولوژی را تعریف نماید.

2-      نمایش ساده یک اکوسیستم را ترسیم نماید.

3-       اهداف اکولوژی را نام ببرد.

4-       چرخه های مواد (جامد، گاز و آب) را بیان کند.

منابع آب، گردش آب و طرق آلوده شدن

دانشجو باید بتواند:

1-      منابع تأمین آب را طبقه بندی نماید.

2-      ویژگیهای آبهای سطحی را بیان کند.

3-      ویژگیهای آبهای زیر زمینی را بیان کند.

4-      گردش آب در طبیعت را بیان کند.

5-       منابع آلودگی آب را نام ببرد.

6-      استانداردهای سازمان بهداشت جهانی WHO و حفاظت محیط زیست در این خصوص را بیان کند.

7-       تفاوت حداکثر مطلوب و حداکثر مجاز را نام ببرد.

خصوصیات باکترویولوژیکی آب آشامیدنی و بیماریهای منتقله توسط آب آلوده

دانشجو باید بتواند:

1-      خصوصیات باکتریهای شاخص آلودگی آب (باکتریهای کلیفرم) را نام ببرد.

2-      روشهای استاندارد برای آزمایشات کلیفرمها را نام ببرد.

3-   بیماریهای باکتریائی منتقله توسط آب را نام ببرد و راههای پیشگیری از این بیماریها را بیان کند. (وبا، حصبه یا تیفوئید، اسهال خونی باسیلی (شیگلوز)

4-       بیماریهای ویروسی منتقله توسط آب را نام ببرد و راههای پیشگیری از این بیماریها را بیان کند. (فلج اطفال، هپاتیت B)

5-    بیماریهای تک یاخته ای منتقله توسط آب را نام ببرد و راههای پیشگیری از این بیماریها را بیان کند. (آمیبازیس، توکسوپلاسموزیس، ژیاردیازیس)

6-    بیماریهای انگلی منتقله توسط آب را نام ببرد و راههای پیشگیری از این بیماریها را بیان کند. (آسکاریس، کرمهای قلابدار، تریکوسفال، اکسیوریاکرمک)

 بهسازی منابع آب

دانشجو باید بتواند:

1-      نکات لازم در هنگام ساختن یک چاه بهداشتی را نام ببرد.

2-       اقدامات لازم در بهسازی چاه را بیان نماید.

3-       اقدامات لازم در بهسازی چشمه را بیان نماید.

4-      اقدامات لازم در بهسازی قنات را بیان نماید.

5-       اقدامات لازم در بهسازی آب انبار را بیان نماید.

صافی شنی کند و تند

دانشجو باید بتواند:

1-      مکانیزم های حذف ذرات در صافی شنی را نام ببرد.

2-      تفاوت صافی شنی کند و تند را نام ببرد.

3-      مزایا و معایب صافی شنی کند و تند را بیان کند.

 تعریف آلودگی هوا و منابع آلودگی هوا

دانشجو باید بتواند:

1-      آلودگی هوا را تعریف نماید.

2-      ساختمان اتمسفر را براساس درجه حرارت و تغییرات آن بیان کند.

3-      حوادث مهم ناشی از آلودگی هوا را بیان نماید.

4-       منابع آلودگی هوا را نام ببرد.

5-       اثرات آلودگی هوا بر انسان را نام ببرد.

6-      اثرات آلودگی هوا بر حیوانات را نام ببرد.

7-      اثرات آلودگی هوا بر گیاهان را نام ببرد.

تعریف زباله طبقه بندی زباله، جمع آوری زباله و دفع بهداشتی زباله

دانشجو باید بتواند:

1-      زباله را تعریف نماید و آن را طبقه بندی کند.

2-      اهمیت بهداشتی جمع آوری مواد زائد را بیان کند.

3-      خطرات ناشی از دفع غیر بهداشتی زباله را بیان کند.

4-      روشهای دفع بهداشتی زباله را نام ببرد.

5-      دفن بهداشتی زباله را بیان کند.

6-      زباله سوز را بیان کند.

7-      بازیافت زباله را بیان کند.

8-      کمپوست زباله را بیان کند.

9-      روشهای کمپوست را نام ببرد.

10- فاکتورهای موثر در بهبود کیفیت کود کمپوست را نام ببرد.

تعریف فاضلاب و انواع آن و خواص فاضلاب

دانشجو باید بتواند:

1-      فاضلاب را تعریف کند.

2-      اهداف تصفیه فاضلاب را بیان کند.

3-      خصوصیات فیزیکی و شیمیائی فاضلاب را بیان کند.

4-      انواع فاضلاب را نام ببرد.

5-       درجه آلودگی فاضلاب (TSS, BOD) را بیان کند.

6-      روشهای تصفیه فاضلاب را نام ببرد.

7-       تصفیه فیزیکی فاضلاب را نام ببرد.

8-       تصفیه ثانویه فاضلاب را نام ببرد.

9-       تصفیه هوازی فاضلاب به روش لجن فعال را بیان کند.

10- تصفیه هوازی فاضلاب به روش فیلترهای چکنده را بیان کند.

11- تصفیه هوازی فاضلاب به روش برکه های تثبیت را بیان کند.

12- تصفیه بیهوازی فاضلاب به روش سپتیک تانک را بیان کند.

13- تصفیه بیهوازی فاضلاب به روش ایمهاف تانک را بیان کند.

ساختمان اتم، مواد پرتوزا، اثرات بیولوژیکی پرتوهای یونساز

دانشجو باید بتواند:

1-      منابع مواد پرتوزا را نام ببرد.

2-      واحدهای سنجش مواد پرتوزا را بیان کند.

3-       اثرات بیولوژیکی پرتوهای یونساز را بیان کند.

4-      مقادیر مجاز پرتوگیری را بیان کند.

5-      حفاظت در برابر پرتوها را بیان کند.

تعریف بلا و انواع، اقدامات پیش از وقوع و پس از وقوع

دانشجو باید بتواند:

1-      بلایا را تعریف کند.

2-      وضع اضطراری را تعریف کند.

3-       اقدامات پیش از وقوع بلا را بیان کند.

4-      اقدامات هنگام وقوع بلا را بیان کند.

5-       اقدامات پس از وقوع بلا را بیان کند.

6-      اقدامات بهداشتی محیط در شرایط اضطراری را بیان کند.

تعاریف گندزداها و پاک کننده ها، استرلیزاسیون، پاستوریزاسیون، تیندالیزاسیون

دانشجو باید بتواند:

1-      گندزداها و پاک کننده ها را تعریف کند.

2-      عوامل موثر بر مواد گندزداها را نام ببرد.

3-      عوامل موثر بر پاک کننده ها را نام ببرد.

4-      انواع گندزداها را نام ببرد.

5-       روشهای کنترل میکرو اورگانیسم ها با استفاده از عوامل فیزیکی نام ببرد.

6-      تفاوت حرارت خشک و مرطوب را بیان کند.

7-       تفاوت استریلیزاسیون و پاستوریزاسیون را بیان کند.

8-      دلائل استریلیزاسیون را نام ببرد.

کنترل میکرواورگانیسم ها با استفاده از عوامل شیمیائی

دانشجو باید بتواند:

1-      خصوصیات یک ماده شیمیائی ایده آل و مطلوب جهت گندزدائی و ضد عفونی را نام ببرد.

2-      عوامل شیمیائی در کنترل میکرواورگانیسم ها را طبقه بندی کند.

3-      عوامل شیمیائی استریل کننده (سه گروه) را نام ببرد.

4-      ضریب فنولی را تعریف کند.

5-      استریلیزه کننده های شیمیائی گازی شکل را نام ببرد.

6-      چگونگی اثر الکل ها در خاصیت ضد میکروبی را نام ببرد.

7-       چگونگی اثر آلدوئید ها در خاصیت ضد میکروبی را نام ببرد.

8-      رنگهای ضد میکروبی که دارای خاصیت باکتریواستانیکی و باکتریسایدی دارند نام ببرد.

9-      دترجنت ها را تقسیم بندی نماید.

10- سورفاکتانت های کاتیونی را تعریف نماید.

11- نمکهای چهارتائی آمونیوم را نام برده و نحوه کاربرد آنها را بیان نماید.

12- سورفاکتانت های آنیونی را تعریف نماید و نحوه کاربرد آنها را بیان کند.

13- سورفاکتانت های آمفوتریک را تعریف نماید و نحوه کاربرد آنها را بیان کند.

14- قدرت و فعالیت ضد میکروبی گندزداها و ضدعفونی کننده های شیمیائی تحت شرایط مطلوب را بیان کند.

15- خصوصیات  فنول را در ارتباط با خاصیت میکروب کشی را نام ببرد.

16- فنول ها و مشتقات آن را نام ببرد و نحوه کاربرد آنها را بیان کند.

17- گندزداهای رادیواکتیو را نام ببرد.

18- اثرات پرتوهای رادیواکتیو را در روی باکتری بیان نماید.

19- پرتوهای یونیزان را نام ببرد و کاربرد آنها را در استریلیزاسیون بیان نماید.

20- پرتوهای غیر یونیزان را نام ببرد و کاربرد آنها را در استریلیزاسیون بیان نماید.

روش آموزش:

آموزش به روش سخنرانی با استفاده از وسائل کمک آموزشی (اورهد، اسلاید و تصاویر تکثیر شده) انجام می گیرد.

شرایط اجرا:

امکانات آموزشی:

-          کلاس درس

-          وسائل و تسهیلات کمک آموزشی (اورهد – اسلاید)

آموزش دهنده:

-  عضو هیأت علمی گروه بهداشت محیط (دکتر منصوره دهقانی)

منابع اصلی درس:

1- اصول و مبانی بهداشت محیط                                                                  دکتر پریوش حلم سرشت و اسماعیل دل پیشه

2- اصول بهداشت محیط                                                                            مهندس حسن امیربیگی

3- بهداشت محیط (مبارزه با آلودگیها)                                                          زهرا بهنودی

4- گندزداها و ضد عفونی کننده ها و کاربرد آنها در بهداشت محیط زیست             کرامت ا... ایماندل                       

 منبع:http://schealth.sums.ac.ir/department/publice-health/public/kardani/behdashtemohetbemareha.html

 منابع مطالعاتي دوره سراسري كارشناسي ناپيوسته دروس عمومي:

1) ادبيات

1- برگزيده متون ادب فارسي ، تاليف دكتر جليل تجليل و.... (مركز نشر دانشگاهي)

2- زبان ونگارش فارسي ،  تاليف دكترحسن احمدي گيوي و.... (انتشارات سمت)

*3- زبان وادبيات فارسي( ويژه كارشناسي ناپيوسته) : شرح مشكلات ، نكته وتست

كتاب برگزيده ي متون ادب فارسي – تاليف باقرغلامي كليشمي

2) معارف اسلامي

1- معارف اسلامي 1و2 (انتشارات سمت)

2- معارف اسلامي 1 ( انتشارات نهاد رهبري)

*3-معارف اسلامي( ويژه كارشناسي ناپيوسته): تشريح درس،نكته وتست-تاليف:علي اكبرفراهاني

3) زبان انگليسي

1- لغات: كتاب زبان انگليسي 1،2  و3 دبيرستان، كتاب پيش دانشگاهي 1و2

كتاب A Basic Course In Reading English

2- گرامركل دبيرستان وكتاب English Sentence Structure

*3- كتاب زبان عمومي ( تاليف محمد رضا حبيب وند)

*4- واژگان زبان عمومي( تاليف محمد رضا حبيب وند)

* منابع ذكر شده به عنوان كتاب هاي كمك آموزشي به شما داوطلبان گرامي معرفي شده اند وجهت مطالعه بيشتر مباحث مي توانيد به اين منابع مراجعه نماييد.

منابع مطالعاتي دوره سراسري كارشناسي ناپيوسته رشته ي بهداشت عمومي :

توضيح در مورد استفاده از منابع:

1- منابع معرفي شده كامل ترين وجامع ترين منابع بوده كه علاوه بر مقطع كارشناسي ناپيوسته جهت مقطع كارشناسي ارشد نيز مورد استفاده قرارمي گيرند. لذا توصيه مي شود داوطلب  با مطالعه ي تست هاي سال هاي قبل وآزمون هاي آموزشي در سال هاي گذشته ، منابع علمي مورد نياز خود را تشخيص دهد وبه مطالعه ي آنها بپردازد.

2- معرفي چند منبع دليل بر مطالعه ي قطعي وكامل همه آنها نيست، بلكه هرداوطلب مختار است هركدام از منابع معرفي شده را مطالعه نمايد. علت معرفي چند منبع به اين دليل است كه داوطلبان فقط با مطاله يك منبع نمي توانند 100 درصد سؤالات را پاسخ دهند.

3- چنانچه داوطلبان تست هاي 10 سال گذشته كنكور را طبقه بندي نمايند به منابع عناوين عمده جهت سؤالات كنكور دست خواهند يافت وبه دنبال آن مي توانند از هريك ازمنابع ذكر شده جهت جمع آوري نكته وجزوه استفاده نمايند.

1) كليات پزشكي وكمك هاي اوليه:

- كمك هاي اوليه وفوريت هاي شايع پزشكي- تاليف دكترمهندس خمسه

- جزوات كمك هاي اوليه هلال احمر

- كليات پزشكي- تاليف منير نوبهار

2) آموزش بهداشت وارتباطات:

1- درسنامه بهداشتي – كتاب دوم- كليات خدمات بهداشتي تاليف پارك جي – ترجمه دكتر شجاعي زاده تهراني – دكتر حسين افضلي

2- آموزش بهداشت ترجمه فروغ شفيعي –اذن اله آذرگشب

3- آموزش بهداشت دكتر محمدرضا شيدفر

4- مقدمات تكنولوژي آموزشي – تاليف دكترمحمد احديان

5- روانشناسي پرورشي در روانشناسي يادگيري آموزش تاليف دكتر علي اكبر سيف ،فصل پنجم

3) بهداشت روان:

- بهداشت رواني براي كارشناسان بهداشتي – محمدبوالهري  WM-105

- آسيب شناسي رواني ، تاليف دكتر سعيد شاملو

4) مديريت ونظارت در مراكز بهداشتي درماني كشور:

- مديريت وبرنامه ريزي در بهداشت- سعيد آصف زاده

- اصول برنامه ريزي بهداشتي – فربد عبادي آذر

- مديريت ونظارت به شبكه بهداشت- دكتر پيله وردي

- جلد دوم درسنامه بهداشتي جي پارك – ك –پارك- بخش برنامه ريزي خدمات بهداشتي وضميمه ها

5) جمعيت شناسي وتنظيم خانواده:

- كتاب جمعيت شناسي وتنظيم خانواده – حلم سرشت

- كتاب كنترل جمعيت وتنظيم خانواده–دكترحميدرضا صادقي پوررودسري–دكترسوسن تحويلداري

- جمعيت ، تنظيم خانواده وبهداشت باروري – حسين شجاعي تهراني (انتشارات سماط)

6) واكسيناسيون ومصون سازي :

1- درسنامه

2- اصول واكسيناسيون دكتر باريك روش

3- واكسيناسيون در كودكان دكتر فخر نوايي

7) اصول تغذيه :

1- اصول تغذيه كراس WB

2- نقش تغذيه در پيشگيري ودرمان بيماري ها – مؤلف : محمدي زادگان

3- اصول تغذيه رابينسون ،  ترجمه ناهيد خلدي

4- اصول تغذيه – گيتي ستوده

5- تغذيه ، پزشكي وبيماري ها، ترجمه حسن مظفري – فرزاد شيدفر

8) آمار واصول اپيدميولوژي :

1- آمار – دكتر كاظم محمد

2- اصول اپيدميولوژي – نويسنده مازنر، مترجم : ملك افضلي

3- اصول اپيدميولوژي ومبارزه با بيماري ها – مؤلف : محمد حسيني

4- اپيدميولوژي پايه WHO – ترجمه دكتر شجاعي تهراني

5- اپيدميولوژي بهداشت عمومي ومبارزه با بيماري ها – دكتر فربد عبادي

9) اپيدميولوژي بيماريهاي شايع در ايران:

1ُ- اپيدميولوژي وكنترل بيماريهاي شايع در ايران

مؤلف: دكتر فريدون عزيزي ، دكتر جان قرباني

2- اپيدميولوژي باليني – مؤلف  ترجمه: دكترصادق حسن آبادي ، محسن جان قرباني ، انتشارات دانشگاه شيراز

10) ميكروبيولوژي :

- قارچ شناسي : دكتر مسعود

- باكتري شناسي : خلاصه

- انگل شناسي : نووا برون

- ويروس شناسي : خلاصه تست هاي مجتمع فني تهران

11) ايمني شناسي:

- چكيده ايمني شناسي بنجا

12) فيزيك:

1- فيزيك براي عموم ، ترجمه دكتر محمود بهار

2- جزوات وكتاب هاي كمك آموزشي در مقاطع دبيرستان

13) فيزيولوژي:

1- فيزيولوژي پزشكي گايتون

2- چكيده فيزيولوژي – دكتر درخشان ، انتشارات سماط

14) بهداشت محيط :

1- اصول ومباني بهداشت محيط – مولف: دل پيشه وحلم سرشت

2- مباني بهداشت محيط ، مولف : دكتر شريعت